آزمایش شنوایی یا اودیومتری، فرایندی دقیق، بدون درد و غیرتهاجمی است که در آن شنوایی‌شناس توانایی شما را در شنیدن اصوات با فرکانس‌ها و شدت‌های مختلف اندازه‌گیری می‌کند. این آزمایش معمولاً در اتاقک ضدصوت و با دستگاهی به نام اودیومتر انجام می‌شود، حدود ۲۰ تا ۴۰ دقیقه زمان می‌برد و نتیجه آن در قالب نموداری به نام اودیوگرام ثبت می‌گردد؛ نموداری که مبنای تشخیص نوع و شدت کم‌شنوایی و انتخاب راهکار درمانی مناسب قرار می‌گیرد.
آزمایش شنوایی چیست و چه چیزی را اندازه‌گیری می‌کند؟
شنوایی انسان طیف وسیعی از صداها را در بر می‌گیرد؛ از صداهای بم مانند غرش تا صداهای زیر مانند زنگ ساعت. آزمایش شنوایی تعیین می‌کند که شما در هر یک از فرکانس‌های اصلی گفتار (معمولاً از ۲۵۰ تا ۸۰۰۰ هرتز) چه حداقل شدتی از صدا را می‌شنوید. این حداقل شدت که «آستانه شنوایی» نام دارد، بر حسب دسی‌بل اندازه‌گیری می‌شود. علاوه بر آن، ارزیابی کامل شنوایی شامل سنجش درک گفتار و بررسی سلامت گوش میانی نیز هست تا شنوایی‌شناس بتواند تصویری جامع از وضعیت شنوایی شما به دست آورد.
مراحل انجام آزمایش شنوایی گام به گام
یک ارزیابی کامل شنوایی معمولاً شامل چند مرحله متوالی است که هر کدام اطلاعات خاصی درباره سیستم شنوایی ارائه می‌دهند:
۱. شرح حال و گفت‌وگوی اولیه
شنوایی‌شناس ابتدا درباره سابقه مشکلات شما پرسش‌هایی می‌پرسد: آیا گوش‌زنگی یا سرگیجه دارید؟ آیا در معرض صدای بلند محیط کار هستید؟ سابقه عفونت گوش یا جراحی دارید و آیا در خانواده سابقه کم‌شنوایی وجود دارد؟ این اطلاعات به تفسیر دقیق‌تر نتایج کمک می‌کند.
۲. معاینه ظاهری گوش با اتوسکوپ
پیش از شروع آزمایش، مجرای گوش و پرده صماخ با وسیله‌ای به نام اتوسکوپ بررسی می‌شود تا مطمئن شوند جسم خارجی، عفونت یا تجمع جرم گوش مانع عبور صدا نیست. در صورت وجود جرم، معمولاً پیش از ادامه آزمایش آن را برطرف می‌کنند تا نتیجه دقیق باشد.
۳. اودیومتری تنشی؛ بخش اصلی آزمایش شنوایی
در این مرحله روی صندلی می‌نشینید و هدفون روی گوش‌هایتان قرار می‌گیرد. از طریق هدفون، صداهای کوتاه و خالص (بوق‌هایی با فرکانس‌های مختلف) پخش می‌شود. هر بار که صدایی می‌شنوید، حتی اگر بسیار ضعیف باشد، دکمه را فشار می‌دهید. شنوایی‌شناس با کاهش تدریجی شدت صدا، آستانه شنوایی هر گوش را در هر فرکانس مشخص می‌کند. سپس وسیله لرزاننده‌ای به نام اسیللاتور استخوانی پشت گوش، روی استخوان ماستوئید قرار می‌گیرد تا صدا مستقیماً از راه استخوان جمجمه به گوش داخلی برسد. مقایسه شنوایی از راه هوا و از راه استخوان نشان می‌دهد که مشکل در گوش بیرونی یا میانی است (کم‌شنوایی انتقالی) یا در حلزون گوش و عصب شنوایی (کم‌شنوایی حسی‌عصبی).
۴. اودیومتری گفتاری
در این بخش به‌جای بوق، واژه‌ها پخش می‌شود. از شما خواسته می‌شود کلمات را تکرار کنید. این آزمایش نشان می‌دهد که در شدت‌های مختلف صدا، چه درصدی از کلمات را درست می‌شنوید و درک می‌کنید؛ عاملی مهم در ارزیابی کاربرد سمعک و کیفیت ارتباط روزمره.
۵. تمپانومتری؛ ارزیابی سلامت گوش میانی
در تمپانومتری، یک پروب کوچک به‌صورت آب‌بندی‌شده در ورودی مجرای گوش قرار می‌گیرد و تغییرات فشار هوا باعث لرزش پرده صماخ می‌شود. دستگاه میزان انعطاف پرده صماخ و فشار گوش میانی را ثبت می‌کند. این آزمایش سریع و بدون درد، وجود مایع پشت پرده گوش، گرفتگی لوله استاش، پارگی پرده صماخ یا اختلال در استخوانچه‌های گوش را مشخص می‌کند.
۶. آزمایش‌های تکمیلی در موارد خاص
برای نوزادان، کودکان کوچک یا افرادی که قادر به پاسخ‌دهی رفتاری نیستند، آزمایش‌های عینی مانند «پاسخ‌های عصبی شنوایی (ABR)» یا «انتشار اکوستیک گوش (OAE)» انجام می‌شود. این آزمایش‌ها بدون نیاز به همکاری فعال فرد، عملکرد گوش داخلی و مسیر عصبی شنوایی را بررسی می‌کنند.
نتیجه آزمایش شنوایی: اودیوگرام چگونه خوانده می‌شود؟
خروجی اصلی آزمایش، نموداری به نام اودیوگرام است. محور افقی فرکانس‌ها (از بم به زیر) و محور عمودی شدت صدا بر حسب دسی‌بل را نشان می‌دهد. هرچه علامت مربوط به هر گوش روی نمودار پایین‌تر قرار گیرد، یعنی برای شنیدن آن فرکانس به صدای بلندتری نیاز دارید. بر اساس میانگین آستانه‌ها، شدت کم‌شنوایی به این دسته‌ها تقسیم می‌شود:
- شنوایی طبیعی: ۰ تا ۲۵ دسی‌بل (در کودکان ۰ تا ۱۵ دسی‌بل)
- کم‌شنوایی خفیف: ۲۶ تا ۴۰ دسی‌بل
- کم‌شنوایی متوسط: ۴۱ تا ۵۵ دسی‌بل
- کم‌شنوایی نسبتاً شدید: ۵۶ تا ۷۰ دسی‌بل
- کم‌شنوایی شدید: ۷۱ تا ۹۰ دسی‌بل
- کم‌شنوایی عمیق: بیش از ۹۰ دسی‌بل
شنوایی‌شناس این نمودار را همراه با نتایج آزمایش‌های گفتاری و تمپانومتری تفسیر می‌کند و بر اساس آن، در صورت نیاز، درمان پزشکی، توصیه به سمعک یا پیگیری‌های بعدی را پیشنهاد می‌دهد.
چه کسانی باید آزمایش شنوایی انجام دهند؟
آزمایش شنوایی تنها برای کسانی که «کم می‌شنوند» تجویز نمی‌شود؛ بلکه بخشی از مراقبت پیشگیرانه از شنوایی است. توصیه می‌شود افراد زیر به‌طور منظم سنجش شنوایی انجام دهند:
- نوزادانی که غربالگری شنوایی آن‌ها نیازمند پیگیری است و کودکان با تأخیر در تکلم
- افراد بالای ۵۰ سال، سالانه یک بار
- کارکنان محیط‌های پرسر و صدا مانند صنایع و کارگاه‌ها
- افرادی که گوش‌زنگی، پری‌شنی یا سرگیجه دارند
- بیماران تحت درمان با داروهای احتمالاً اتوتوکسیک (مضر برای گوش)
- افراد با سابقه خانوادگی کم‌شنوایی یا بیماری‌هایی مانند دیابت
در کلینیک شنوایی و سمعک شکوه تجریش، تمام مراحل ارزیابی شنوایی از شرح حال تا اودیوگرام و مشاوره نهایی با تجهیزات استاندارد و به‌دست شنوایی‌شناسان مجرب انجام می‌شود و این مجموعه به‌عنوان یکی از مراکز تخصصی شنوایی در شمال تهران، خدمات سنجش شنوایی کودکان، بزرگسالان و سالمندان را برای ساکنان تجریش و مناطق اطراف در دسترس قرار داده است.
نکاتی که قبل از انجام آزمایش شنوایی باید بدانید
- حداقل ۱۲ ساعت پیش از آزمایش در معرض صدای بلند (کنسرت، ابزار صنعتی، هدفون پرصدا) قرار نگیرید؛ خستگی شنوایی می‌تواند نتیجه را تغییر دهد.
- در صورت احتمال تجمع جرم گوش، پیش از مراجعه با شنوایی‌شناس مشورت کنید.
- نتایج آزمایش‌های شنوایی گذشته یا پرونده پزشکی مرتبط را همراه داشته باشید.
- در طول آزمایش صادقانه و بدون عجله پاسخ دهید؛ هدف، ثبت دقیق‌ترین تصویر از شنوایی شماست، نه شنیدن صداهایی که واقعاً شنیده نمی‌کنید.
سوالات متداول درباره آزمایش شنوایی
آیا آزمایش شنوایی دردناک است؟
خیر، آزمایش شنوایی کاملاً بدون درد و غیرتهاجمی است. در اودیومتری تنشی تنها به صداهای ملایم گوش می‌دهید و در تمپانومتری احتمالاً حس فشار خفیف و موقتی در گوش ایجاد می‌شود که پس از چند ثانیه از بین می‌رود.
آزمایش شنوایی چقدر زمان می‌برد؟
یک اودیومتری تنشی ساده حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه و ارزیابی کامل شنوایی شامل آزمایش‌های تنشی، گفتاری و تمپانومتری معمولاً بین ۳۰ تا ۶۰ دقیقه طول می‌کشد؛ البته این زمان به همکاری فرد و پیچیدگی مشکل بستگی دارد.
آیا آزمایش شنوایی برای کودکان و نوزادان هم انجام می‌شود؟
بله. برای نوزادان آزمایش‌های عینی مانند OAE و ABR بدون نیاز به همکاری فعال انجام می‌شود و برای کودکان بزرگ‌تر از روش‌های بازی‌محور استفاده می‌گردد. تشخیص زودهنگام کم‌شنوایی در کودکان نقش تعیین‌کننده‌ای در رشد گفتار و زبان دارد.
اگر نتیجه آزمایش شنوایی غیرطبیعی باشد چه باید کرد؟
نگران نباشید؛ اودیوگرام غیرطبیعی به معنای پایان راه نیست. شنوایی‌شناس نوع و شدت مشکل را توضیح می‌دهد و در صورت نیاز، شما را به پزشک متخصص گوش، حلق و بینی ارجاع می‌دهد یا راهکارهایی مانند سمعک، توانبخشی شنوایی یا درمان‌های پزشکی را پیشنهاد می‌کند. نکته کلیدی این است که کم‌شنوایی هرچه زودتر شناسایی و مدیریت شود.
سمعک بلوتوث‌دار؛ مزایا و اتصال به موبایل
آزمایش شنوایی چگونه انجام می‌شود؟
سمعک شارژی؛ خداحافظی با باتری، شنیدن بی‌وقفه در تمام…
نظرات کاربران
هنوز نظری برای این مقاله ثبت نشده است؛ اولین نفر باشید!
دیدگاه خود را بنویسید